تاریخچه ارمنستان

کشور ارمنستان، کشوری در قفقاز جنوبی به پایتختی شهرایروان می باشد که از شمال با گرجستان، از شرق با جمهوری آذربایجان، از غرب با ترکیه و از جنوب با ایران و نخجوان همسایه است. تاریخچه کشور ارمنستان در سرزمینی جریان یافته است که در جغرافیا با نام سرزمین کوهستانی یا فلات ارمنستان معروف است که کشور ارمنستان امروزی در بخش کوچکی از آن سرزمین واقع است. تاریخ ارمنستان به ترتیب زمانی به ۵ دوره تقسیم شده است که این تقسیم بندی به شرح زیر می باشد :

  • دوران پیشاتاریخ : که از دوران پیشاتاریخ تا تشکیل دودمان یرواندونی می باشد .
  • دوران باستان : این دوران از از دودمان یرواندونی تا اعلام مسیحیت به عنوان دین رسمی ارمنیان می باشد .
  • سده های میانه که دودمان باگراتونی تا اوایل سده پانزدهم است.
  • عصر جدید نخستین که از ارمنستان ایران تا تشکیل ارمنستان شوروی است.
  • عصر مدرن که از ارمنستان شوروی تا تشکیل جمهوری ارمنستان می باشد .

در دوران دودمان یرواندونی روند تشکیل ملت ارمنی به مرحله پایانی خود رسید. پس از لشکرکشی اسکندر مقدونی و پایه‌گذاری حکومت سلوکی، آرتاشس اول پادشاه ارمنستان بر آنان شوریده و پادشاهی ارمنستان بزرگ تشکیل شد که در زمان تیگران بزرگ به اوج قدرت خود رسید.

در زمان سلسله اشکانی در ارمنستان تحولات جدیدی رخ داد که در سال ۳۰۱ میلادی مسیحیت را به عنوان دین رسمی حکومت خود پذیرفتند، در این هنگام جمعیت آنان به ۴ میلیون نفر بالغ می شد و وسعت ارمنستان بزرگ به ۳۱۲ هزار کیلومتر مربع می‌رسید.  پس از فروپاشی پادشاهی اشکانی ارمنستان با مبارزات آزادی بخش خود در برابر ساسانیان و امپراتوری رم شرقی و آنگاه حکومت اعراب توانستند هویت ملی و معنوی-فرهنگی خود را نگه دارند. در سال ۴۰۵ میلادی الفبای ارمنی اختراع شده باعث استواری هر چه بیشتر فرهنگ و معنویت ارمنستان شد که در شرایط غیبت حکومت ملی توانست در یکپارچگی آنان سهیم شود.

در تاریخچه کشور ارمنستان، پس از پیکار و شورش‌ های بی ‌امان آزادی بخش مردم در برابر چیرگان خارجی حکومت متحد ارمنیان به دست دودمان باگراتونی پایه گذاری شد و پس از چندی حکومت ‌های دیگری نیز مانند حکومت آرزرونی تأسیس یافت که این حکومت در سال ۱۰۲۱ میلادی به دست بیزانس منقرض شد. در اثر ستم ‌های حکومت های بیزانس، اعراب و سپس در اثر تاخت و تازهای ترکان سلجوقی ارمنیان بسیاری از سرزمین خود کوچ کردند به کشورهای دیگر رفتند. یکی از مهم ترین آن‌ ها کیلیکیه در کنار دریای مدیترانه بود و در آنجا آنان توانستند حکومتی مستقل تأسیس کنند که به پادشاهی ارمنی کیلیکیه یا «ارمنستان کوچک» شهرت یافت.

 

در زمان تقویت گرجستان (سده ‌های ۱۲ و ۱۳ میلادی) بخش ‌های شمالی و مرکزی ارمنستان از دست سلجوقیان آزاد شده به سرکردگی زاکارید حکومت ارمنستان احیاء شد. مهاجرت ارمنیان و رکود اقتصادی و فرهنگی آنان در زمان لشکرکشی تاتارها و مغولان و تاخت و تازهای تیمور لنگ و طایفه های آق ‌قویونلو و قره قویونلو (سده‌های ۱۴ و ۱۵ میلادی) برای ارمنستان اسفناک بود. در سده ۱۶ میلادی کشور ارمنستان تحت سلطه امپراتوری عثمانی و صفویان ایران قرار گرفت. روسیه تزاری نیز در سال ۱۸۲۸ میلادی ارمنستان شرقی را به تصرف خود درآورد بدین سان ارمنیان در زیر سه حکومت روسیه، عثمانی و ایران قرار گرفتند. حکومت سلطان عثمانی با سیاست ضد ارمنی خود دست به کشتارهای توده ای در ارمنستان غربی زده به طوری که از سال های  ۱۸۹۴ تا ۱۸۹۶ میلادی بیش از ۳۰۰ هزار نفر را قتل‌ عام کردند.

مبارزه ارمنیان در رهایی از دولت عثمانی آغاز شد و مسئله ارمنی در محافل حکومتی و سیاسی اروپا مطرح شده آنان گهگاه در اثر ضرورت از این مسئله به عنوان حربه‌ای در برابر سلطان عثمانی استفاده کردند. در سال ۱۹۱۵ حکومت ترکان جوان دست به نخستین نسل‌ کشی سده بیستم میلادی زده بیش از یک و نیم میلیون ارمنی را در ارمنستان غربی را از بین برد .

در اثر مبارزات ارمنیان آنان موفق شدند پس از نبرد سارداراباد و نبرد قره کلیسا در سال ۱۹۱۸ میلادی پس از پنج سده حکومت خود را احیاء کنند. در مدت حدود دو سال اولین جمهوری ارمنستان در بخش کوچکی از ارمنستان باستان بنا شد. بر اساس معاهده سور، ترکیه موظف شد شش ولایت ارمنی را به جمهوری ارمنستان بازپس دهد؛ اما با به قدرت رسیدن کمال آتاتورک این کار انجام نشد و از سویی دیگر قسمتی از آرتساخ و تمامی خاک نخجوان و آخالکالاکی در تصرف جمهوری های آذربایجان و گرجستان شوروی باقی ماند. از سال ۱۹۲۰ حکومت سوسیالیستی؛ ارمنستان شوروی جانشین آن شد.  پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی؛ جمهوری ارمنستان در تاریخ ۲۱ سپتامبر ۱۹۹۱ به عنوان کشوری مستقل اعلام شد.


این صفحه را به اشتراک بگذارید:

Back to blog main page